როგორ შევარჩიოთ კონტრაქტორი IT-ინფრასტრუქტურისთვის: ჩეკ-ლისტი დამკვეთისთვის

რატომ ღირს ეს არჩევანი იმაზე ძვირი, ვიდრე ჩანს

IT ინფრასტრუქტურისთვის კონტრაქტორის არჩევის შეცდომა ბიზნესს კონტრაქტის ღირებულება კი არა, გადაკეთების ღირებულება უჯდება. არასწორად დაპროექტებულმა საკაბელო სისტემამ, გადახურებულმა სერვერულმა ოთახმა ან Wi-Fi-ის „მკვდარი ზონების“ მქონე ქსელმა შეიძლება გამოიწვიოს ყველაფრის თავიდან გადაკეთების აუცილებლობა. და როგორც წესი, ეს ხდება დამკვეთის ხარჯზე, რადგან წინა კონტრაქტორი იმ დროისთვის უკვე გაქრა ან თავს პასუხისმგებლად არ თვლის.
საქართველოს ბაზარზე სისტემურ ინტეგრაციას ასობით კომპანია ეწევა: მარტოხელა ინსტალატორებიდან დაწყებული, სერტიფიცირებული ინჟინრების მქონე მსხვილ ინტეგრატორებამდე. მათ შორის განსხვავება ფასთა სიებში კი არა, დაპროექტების, დოკუმენტირებისა და შედეგზე პასუხისმგებლობის მიდგომაშია.
ეს ჩეკ-ლისტი დაგეხმარებათ კონტრაქტორების გაფილტვრაში ხელშეკრულების გაფორმებამდე. წარმოდგენილი რვა კრიტერიუმის საშუალებით ვეცდებით გადმოგცეთ ჩვენი გამოცდილება როგორც ინდუსტრიულ პროექტებში, ასევე ის, რაც დამოუკიდებელი აუდიტის დროს მივიღეთ.

კრიტერიუმი 1. დარგობრივი გამოცდილება და არა უბრალოდ «IT-გამოცდილება»

ბანკის ან სასტუმროს IT-ინფრასტრუქტურას პროექტირებაში ფუნდამენტური განსხვავებები აქვს. ბანკს ესაჭიროება ეკრანირებული საკაბელო სისტემები (FTP/STP), სეგმენტირებული ტრასები, N+1 რეზერვირება ელექტრომომარაგებისა და გაგრილებისთვის, ბიომეტრიული კონტროლი სერვერულში შესასვლელად. სასტუმროებისთვის კი ოპტიმალური იქნება კომბინირებული ტრასების შეთავსება PMS-ისთვის, Wi-Fi-სა და ვიდეო-სათვალთვალო სისტემებისთვის, სატელეფონო სასტუმრო მოდული, მაღალი სიმკვრივის კავშირების მიმართ მდგრადობა.

კონტრაქტორი, რომელმაც 30-კაციანი ოფისისთვის გააკეთა ქსელი, სულაც არ არის აუცილებელი, რომ გაუმკლავდეს საწარმოო ობიექტს, სადაც საჭიროა დაცვა მტვრისგან, ვიბრაციისგან და გაფართოებული შენობათაშორისი მაგისტრალები.

რა უნდა იკითხოთ: მოითხოვეთ თქვენს ინდუსტრიაში განხორციელებული პროექტების მაგალითები. არა „ჩვენ ვმუშაობდით ბანკებთან“, არამედ კონკრეტულად: რა ობიექტი, რა მოცულობა, რა სტანდარტები გამოიყენებოდა.

კრიტერიუმი 2. საპროექტო დოკუმენტაცია სამუშაოების დაწყებამდე

პროფესიონალი ინტეგრატორი იწყებს არა მონტაჟით, არამედ დაპროექტებით. ეს ნიშნავს, რომ პირველ დუბლის ჩაქუჩებამდე თქვენ იღებთ: საკაბელო ტრასების სქემას, აღჭურვილობის სპეციფიკაციას, დატვირთვების გაანგარიშებას, წვდომის წერტილების ან სერვერული თაროების განლაგების გეგმას.

თუ კონტრაქტორი გთავაზობთ „დავიწყოთ და მერე ვნახოთ“, მაშინ ნამდვილად უნდა დაფიქრდეთ მის პროფესიონალიზმზე. შეცდომები დაგეგმვის ეტაპზე სტრუქტურირებული საკაბელო სისტემა ან სერვერული ოთახი გამოიწვევს პრობლემებს, რომელთა გამოსწორება რთული და ძვირია. სწორად დაპროექტებული SCS, რომელიც შეესაბამება TIA-568 და ISO/IEC 11801 სტანდარტებს, ემსახურება 15–20 წელს და საშუალებას გაძლევთ შეცვალოთ აქტიური აღჭურვილობა კაბელების შეცვლის გარეშე.

რა იკითხოთ: გვაჩვენეთ წინა ობიექტის საპროექტო დოკუმენტაციის მაგალითი (კლიენტის კონფიდენციალური მონაცემების გარეშე). გაქვთ თუ არა ასაშენებელი დოკუმენტაციის (as-built) მომზადების პროცესი?

კრიტერიუმი 3. ინჟინრების სერტიფიცირება

Cisco-ს (CCNA, CCNP), VMware-ის (VCP-DCV), Microsoft-ის სერტიფიკატები მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია იმისა, რომ ინჟინერმა გაიარა სტანდარტიზებული ტრენინგი და ჩააბარა გამოცდა. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს, რომ ადამიანმა იცის პროტოკოლით მუშაობა, იცის დოკუმენტირებული best practices და არ გამოიგონებს „ველოსიპედს“ თქვენ ხარჯზე.

განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს პარტნიორობას ვენდორებთან. პარტნიორული სტატუსი Cisco-სთან, Fortinet-თან ან SentinelOne-თან კონტრაქტორს აძლევს წვდომას გადაწყვეტილებების ტესტირებაზე (PoC), მწარმოებლის ტექნიკურ მხარდაჭერასა და ტრენინგზე, რაც პირდაპირ გავლენას ახდენს დანერგვის ხარისხზე.

რა იკითხოთ: რა სერთიფიკატები აქვთ ინჟინრებს? აქვს თუ არა კომპანიას პარტნიორული სტატუსი იმ აღჭურვილობის მწარმოებლებთან, რომლის გამოყენებაც იგეგმება?

კრიტერიუმი 4. სრული ციკლი თუ მხოლოდ მონტაჟი

სისტემური ინტეგრაცია არის თანმიმდევრული პროცესი: დაპროექტება → მიწოდება → მონტაჟი → ექსპლუატაციაში გაშვება → დოკუმენტირება → თანხლება. თუ კონტრაქტორი ხურავს მხოლოდ ერთ რგოლს (მაგალითად, მხოლოდ კაბელის გაყვანას), მაშინ დანარჩენზე პასუხისმგებელი ხართ თქვენ თვითონ. ეს კი ნიშნავს, რომ კოორდინაცია რამდენიმე კონტრაქტორს შორის, ბუნდოვანი პასუხისმგებლობა და არანაირი ერთიანი SLA.

კომპანია, რომელიც პროექტს ტექნიკური დავალებიდან მოქმედ სისტემამდე მიჰყავს და შეუძლია შედეგის სერვისზე აყვანა , პასუხისმგებელია საბოლოო შედეგზე და არა ცალკეულ ეტაპზე.

რა იკითხოთ: რომელ ეტაპებს ხურავთ თავად და რომლებს ქვეკონტრაქტით? გაქვთ თუ არა IT-აუთსორსინგის შესაძლებლობა პროექტის დასრულების შემდეგ?

კრიტერიუმი 5. ტესტირება და სერტიფიცირება მონტაჟის შემდეგ

სამონტაჟო სამუშაოების დასრულების შემდეგ, სტრუქტურირებული საკაბელო სისტემის თითოეული ხაზი უნდა შემოწმდეს სტანდარტებთან (Cat5e, Cat6, Cat6A) შესაბამისობაზე პროფესიონალური ტესტერების გამოყენებით. Fluke-ის საზომი ოქმი არის მსოფლიო სტანდარტი, ასევე საკაბელო მწარმოებლებისთვის საგარანტიო მოთხოვნების იურიდიული საფუძველი.

ბოჭკოვანი ხაზებისთვის სავალდებულოა რეფლექტომეტრია (OTDR) მთელ ტრასაზე დანაკარგების ოქმით. ამ მონაცემების გარეშე თქვენ ვერ დაამტკიცებთ, რომ კავშირის პრობლემები გამოწვეულია არა მონტაჟის ხარისხით, არამედ, მაგალითად, კაბელის დაზიანებით.

რა უნდა იკითხოთ: ახორციელებთ თუ არა ხაზების სერტიფიცირებას? რა აღჭურვილობით? შედის თუ არა ეს ფასში, თუ ცალკე ხდება გადახდა? ვიღებ თუ არა გაზომვების ოქმებს?

კრიტერიუმი 6. გარანტიები და SLA პირობები

«ერთი წლით სამუშაოების» გარანტია, კონკრეტიკის გარეშე, არსებითად მარკეტინგია და არა ვალდებულება. პროფესიონალი კონტრაქტორი ხელშეკრულებაში აფიქსირებს: ინციდენტზე რეაგირების დროს (კრიტიკულისთვის – 30 წუთიდან), საგარანტიო სამუშაოების მოცულობას, საკომუნიკაციო არხებს, დაგეგმილი ტექნიკური მომსახურების სამუშაოების შემადგენლობას.

თუ კონტრაქტორი გთავაზობთ IT-აუთსორსინგს , ყურადღება მიაქციეთ SLA-ს (Service Level Agreement) არსებობას — სერვისის დონის ფორმალიზებულ შეთანხმებას. SLA-ს გარეშე «სწრაფი რეაგირება» და «მთელი საათის განმავლობაში მხარდაჭერა» სიტყვებად რჩება.

რა უნდა იკითხოთ: მაჩვენეთ SLA-ს შაბლონი. რა არის რეაგირების დრო კრიტიკულ ინციდენტზე? რა საკომუნიკაციო არხებია (ტელეფონი, მესენჯერი, ტიქეტ-სისტემა)? რა ენებზე მუშაობს მხარდაჭერა?

კრიტერიუმი 7. გამჭვირვალობა აღჭურვილობასა და ვენდორებთან დაკავშირებით

კონტრაქტორმა არ უნდა დააკისროს კონკრეტული ვენდორი მიზეზების ახსნის გარეშე. პროფესიონალური მიდგომა გულისხმობს სხვადასხვა ვარიანტის განხილვის შესაძლებლობას სხვადასხვა ფასების კატეგორიაში, განსხვავების ახსნით: საიმედო enterprise-გადაწყვეტილებებიდან (Cisco, HP Aruba) ფასისა და ხარისხის ოპტიმალურ სისტემებამდე (MikroTik, Ubiquiti) მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის. გამოცდილ კონტრაქტორს ესმის განსხვავება და რა სად ჯობია, ასევე სად არ ღირს ზედმეტი გადახდა და სად არ ღირს ეკონომია.

საქართველოს ბაზრისთვის ცალკე ნიუანსია: კაბელზე ეკონომია (სუფთა სპილენძის ნაცვლად სპილენძშემცველი ალუმინის CCA-ს გამოყენება) იწვევს პაკეტების ფარულ დანაკარგებს და ქსელის დეგრადაციას. დარწმუნდით, რომ სპეციფიკაციაში მითითებულია კაბელის კონკრეტული ტიპი არჩევანის დასაბუთებით.

რა უნდა იკითხოთ: რატომ გირჩევთ კონკრეტულად ამ ვენდორს? რა ალტერნატივები არსებობს? მზად ხართ თუ არა იმუშაოთ იმ აღჭურვილობასთან, რომელიც უკვე შეძენილია დამკვეთის მიერ?

კრიტერიუმი 8. მზადყოფნა დამოუკიდებელი აუდიტისთვის

კონტრაქტორის კეთილსინდისიერების ყველაზე ძლიერი მაჩვენებელია მისი დამოკიდებულება გარე შემოწმების მიმართ. კომპანიას, რომელიც დარწმუნებულია თავისი მუშაობის ხარისხში, არ ეშინია დამოუკიდებელი აუდიტის: არც დიზაინის ეტაპზე და არც ობიექტის ჩაბარების შემდეგ.

ეს განსაკუთრებით აქტუალურია კიბერუსაფრთხოებისთვის . პერსონალური მონაცემების დაცვის შესახებ საქართველოს კანონის 2024 წელს ძალაში შესვლით, კომპანიები ვალდებულნი არიან არა მხოლოდ დანერგონ ტექნიკური დაცვის საშუალებები, არამედ დაადასტურონ მოთხოვნებთან შესაბამისობა. კონტრაქტორი, რომელიც უსაფრთხოების გადაწყვეტილებებს ნერგავს, მზად უნდა იყოს იმისთვის, რომ მის სამუშაოს შეამოწმებენ.

რა უნდა იკითხოთ: მზად ხართ თუ არა სამუშაოს შედეგების დამოუკიდებელი შემოწმებისთვის? გვაწვდით თუ არა დოკუმენტაციის სრულ კომპლექტს, რომელიც საკმარისია აუდიტისთვის?

როგორ გამოვიყენოთ ეს ჩამონათვალი

არ არის აუცილებელი კონტრაქტორისგან მოითხოვოთ რვა კრიტერიუმთან სრულყოფილად შესაბამისობა. ჩამონათვალის ამოცანაა დაგეხმაროთ საუბრის სტრუქტურირებაში და რისკის ზონების იდენტიფიცირებაში ხელშეკრულების გაფორმებამდე

სამი კრიტერიუმი, რომელთა იგნორირება არ შეიძლება არავითარ შემთხვევაში: საპროექტო დოკუმენტაცია სამუშაოების დაწყებამდე, ტესტირება მონტაჟის შემდეგ და ფიქსირებული საგარანტიო პირობები. დანარჩენი ყველაფერი პროექტის მასშტაბსა და ბიუჯეტს ეხება.

თუ თქვენ აფასებთ კონტრაქტორს კომპლექსური პროექტისთვის, რომელიც ითვალისწინებს საკაბელო სისტემებიდან კიბერუსაფრთხოებამდე განხორციელებას, მაშინ აზრი აქვს წინასწარი კონსულტაციით დაიწყოთ. ეს საშუალებას გაძლევთ გაიგოთ კომპანიის მიდგომა დიზაინისადმი კომერციულ შეთავაზებამდე. Innocom ატარებს ასეთ კონსულტაციებს უფასოდ და მზად არის განიხილოს ნებისმიერი მასშტაბის ამოცანა: ცალკეული მიმართულებიდან დაწყებული პროექტით დამთავრებული, რომელიც მოიცავს IT-ინფრასტრუქტურის სრულ ციკლს .

შპს «ინოკომის» გენერალური დირექტორი მორის მელია.